Doanh nghiệp bị truy thu thuế trong những trường hợp nào? Quy định và cách xử lý năm 2026
Truy thu thuế là gì?
Truy thu thuế được hiểu là việc xác định và yêu cầu người nộp thuế thực hiện khoản nghĩa vụ thuế còn thiếu hoặc khoản thuế chưa được nộp đúng theo quy định.
Truy thu có thể phát sinh khi cơ quan có thẩm quyền phát hiện doanh nghiệp kê khai thiếu thuế, áp dụng sai chính sách miễn giảm hoặc không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế.
Cần phân biệt tiền thuế bị truy thu với tiền phạt vi phạm hành chính và tiền chậm nộp.
Đây là những khoản có căn cứ xác định khác nhau.
Doanh nghiệp có thể phải nộp tiền thuế còn thiếu ngay cả trong trường hợp hành vi vi phạm đã hết thời hiệu xử phạt hành chính.
Kê khai thiếu doanh thu dẫn đến truy thu thuế
Một trong những nguyên nhân phổ biến là doanh nghiệp không kê khai đầy đủ doanh thu chịu thuế.
Ví dụ, doanh nghiệp có hoạt động cung cấp dịch vụ nhưng bỏ sót một phần doanh thu khi lập hồ sơ thuế.
Nếu khoản doanh thu đó làm tăng số thuế phải nộp theo quy định, doanh nghiệp có thể bị xác định phải nộp bổ sung số thuế còn thiếu.
Tuy nhiên, không phải mọi khoản tiền nhận vào tài khoản đều được xác định là doanh thu.
Cơ quan thuế cần xem xét bản chất giao dịch, thời điểm ghi nhận và những quy định liên quan đến từng loại thuế.
Hạch toán chi phí không đúng quy định
Đối với thuế thu nhập doanh nghiệp, việc xác định chi phí được trừ có ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập tính thuế.
Nếu doanh nghiệp hạch toán những khoản chi không đáp ứng điều kiện pháp luật, số thuế đã kê khai có thể thấp hơn nghĩa vụ thực tế.
Ví dụ, doanh nghiệp đưa vào chi phí được trừ một khoản thanh toán không có đủ căn cứ chứng minh hoặc không đáp ứng điều kiện của pháp luật thuế TNDN.
Khi rà soát, khoản chi có thể bị loại khỏi chi phí được trừ, làm tăng thu nhập tính thuế và số thuế phải nộp.
Tuy nhiên, việc loại chi phí phải có căn cứ pháp luật cụ thể, không thể chỉ dựa vào nhận định chủ quan.
Khấu trừ hoặc hoàn thuế GTGT không đúng quy định
Doanh nghiệp có thể bị xác định lại nghĩa vụ thuế khi kê khai thuế GTGT đầu vào không đáp ứng điều kiện khấu trừ.
Tình huống này có thể liên quan đến hóa đơn, chứng từ hoặc điều kiện thanh toán theo pháp luật thuế.
Nếu doanh nghiệp đã được hoàn thuế không đúng quy định, khoản thuế được hoàn vượt mức hợp pháp có thể phải hoàn trả.
Ngoài ra, nếu hành vi làm phát sinh nghĩa vụ tài chính khác, cần xem xét tiền chậm nộp và chế tài tương ứng.
Áp dụng sai chính sách ưu đãi thuế
Một số doanh nghiệp được hưởng chính sách ưu đãi thuế TNDN khi đáp ứng điều kiện về lĩnh vực hoạt động, dự án đầu tư hoặc các tiêu chí khác.
Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp áp dụng ưu đãi khi không đủ điều kiện, số thuế đã được miễn, giảm có thể bị xác định lại.
Ví dụ, doanh nghiệp áp dụng thuế suất ưu đãi cho khoản thu nhập không thuộc phạm vi được hưởng ưu đãi.
Khi phát hiện, cơ quan thuế có thể yêu cầu xác định lại nghĩa vụ và xử lý theo quy định.
Vì vậy, doanh nghiệp cần lưu giữ đầy đủ hồ sơ chứng minh điều kiện hưởng ưu đãi.
Không khấu trừ hoặc nộp thiếu thuế TNCN
Doanh nghiệp có trách nhiệm khấu trừ, kê khai và nộp thuế TNCN đối với những khoản thu nhập thuộc diện luật định.
Nếu doanh nghiệp xác định sai nghĩa vụ khấu trừ hoặc kê khai thiếu số thuế phải nộp, có thể phát sinh trách nhiệm tài chính.
Đặc biệt, cần xem xét loại hợp đồng lao động, tình trạng cư trú của người nhận thu nhập và quy định áp dụng trong từng thời kỳ.
Việc chi trả thu nhập nhưng không xác định đúng nghĩa vụ thuế có thể dẫn đến sai sót kéo dài qua nhiều kỳ.
Cơ quan thuế có thể truy thu thuế bao nhiêu năm?
Theo Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, thời hiệu xử phạt đối với hành vi khai sai dẫn đến thiếu thuế hoặc trốn thuế chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự là 05 năm.
Đối với hành vi vi phạm thủ tục thuế, thời hiệu xử phạt là 02 năm.
Tuy nhiên, thời hiệu xử phạt và thời hạn truy thu là hai vấn đề khác nhau.
Theo quy định của Luật Quản lý thuế, khi quá thời hiệu xử phạt, người nộp thuế vẫn có thể phải nộp đủ số thuế còn thiếu, số thuế trốn và những khoản liên quan trong thời hạn 10 năm trở về trước kể từ ngày phát hiện hành vi vi phạm.
Ngoài ra, một số trường hợp đặc biệt được pháp luật quy định riêng.
Vì vậy, doanh nghiệp không nên cho rằng khi đã hết thời hiệu xử phạt thì nghĩa vụ thuế còn thiếu cũng tự động chấm dứt.
Bị truy thu thuế có phải nộp thêm tiền phạt không?
Không phải mọi trường hợp truy thu đều đương nhiên phải chịu cùng một mức phạt.
Cần xác định nguyên nhân phát sinh số thuế thiếu và hành vi vi phạm tương ứng.
Nếu thuộc trường hợp khai sai dẫn đến thiếu thuế, mức xử phạt có thể được xác định theo Điều 45 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15.
Nếu có dấu hiệu trốn thuế, trách nhiệm được xem xét theo nhóm quy định riêng.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp có thể phải nộp tiền chậm nộp với mức 0,03% mỗi ngày trên số tiền thuế chậm nộp theo Điều 16 Luật Quản lý thuế, trừ trường hợp được pháp luật quy định khác.
Doanh nghiệp có quyền phản đối quyết định truy thu thuế không?
Có.
Người nộp thuế có quyền giải trình, cung cấp tài liệu và thực hiện các quyền khiếu nại, khởi kiện đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính theo quy định.
Nếu doanh nghiệp cho rằng cơ quan thuế xác định sai doanh thu, không chấp nhận khoản chi hợp pháp hoặc áp dụng không đúng quy định, cần chuẩn bị chứng cứ và căn cứ pháp lý tương ứng.
Việc không đồng ý với quyết định truy thu không đương nhiên làm đình chỉ hiệu lực hoặc nghĩa vụ thi hành quyết định.
Do đó, doanh nghiệp cần kiểm tra quyền và nghĩa vụ trong thời gian thực hiện thủ tục khiếu nại hoặc khởi kiện.
LH Legal hỗ trợ doanh nghiệp khi bị truy thu thuế
LH Legal hỗ trợ doanh nghiệp đánh giá căn cứ truy thu, rà soát hợp đồng, hóa đơn, chứng từ và các tài liệu liên quan đến nghĩa vụ thuế.
Luật sư có thể hỗ trợ giải trình, làm việc với cơ quan có thẩm quyền, tư vấn khiếu nại và tham gia giải quyết tranh chấp hành chính về thuế.
Khi nhận được thông báo hoặc quyết định truy thu, doanh nghiệp cần kiểm tra không chỉ số tiền phải nộp mà còn cả căn cứ xác định, thời kỳ truy thu, trách nhiệm xử phạt và những quyền pháp lý có thể thực hiện.
Nếu có bất kỳ thắc mắc hay cần tư vấn pháp luật vui lòng liên hệ chúng tôi qua các hình thức sau:
Hotline Luật sư tư vấn trực tiếp: 1900 2929 01
Nhập thông tin đăng ký tư vấn luật tại đây: https://luatsulh.com/dang-ky-tu-van.html
Liên hệ đặt lịch hẹn qua zalo số: 0903 796 830
Website: https://luatsulh.com/
Văn phòng: Hồ Chí Minh | Hà Nội | Khánh Hòa
Theo dõi Công ty Luật LH Legal tại:
Website: https://luatsulh.com/
Facebook: Luật sư LH Legal
Youtube: Luật sư LH Legal
Kênh Tiktok Luật sư Hoà: Luật sư Hoà (LH Legal)
Kênh Tiktok Công ty: Luật sư LH Legal
Kênh Tiktok Luật sư Hình sự: Luật sư Hình sự
|
|
|
Nguồn: LH Legal – Xem bài viết gốc
