Quốc hội thông qua Luật Luật sư (sửa đổi) với tỷ lệ tán thành 94,19%
Sáng 20/11/2026, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Luật sư (sửa đổi), gồm 6 chương và 36 điều, quy định về tiêu chuẩn, điều kiện hành nghề, quyền và nghĩa vụ của luật sư, tổ chức hành nghề luật sư cũng như cơ chế quản lý hoạt động nghề nghiệp.
Luật mới có hiệu lực từ ngày 01/3/2027, thay thế Luật Luật sư năm 2006 đã được sửa đổi, bổ sung năm 2012.
Việc sửa đổi lần này tập trung vào ba nội dung quan trọng: nâng cao tiêu chuẩn trở thành luật sư, đổi mới phương thức đánh giá năng lực hành nghề và hoàn thiện cơ chế quản lý, tự quản của tổ chức xã hội – nghề nghiệp luật sư.
Trong đó, thay đổi đáng chú ý nhất là việc tổ chức kỳ thi quốc gia về luật sư, thay thế cơ chế kiểm tra kết quả tập sự hành nghề luật sư đang được áp dụng.
Giữ nguyên yêu cầu phải có bằng cử nhân luật để trở thành luật sư
Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm trong quá trình xây dựng Luật là tiêu chuẩn về trình độ chuyên môn đối với người muốn trở thành luật sư.
Trước đó, dự thảo từng đề xuất điều chỉnh tiêu chuẩn từ yêu cầu có bằng cử nhân luật sang có bằng từ cử nhân luật trở lên.
Tuy nhiên, trong quá trình thảo luận, một số đại biểu Quốc hội cho rằng việc mở rộng điều kiện này có thể dẫn đến trường hợp người tốt nghiệp đại học ngành khác, sau đó học thạc sĩ hoặc tiến sĩ luật, được công nhận đáp ứng tiêu chuẩn về bằng cấp mà chưa trải qua chương trình đào tạo pháp luật nền tảng ở bậc đại học.
Theo quan điểm được tiếp thu, đào tạo cử nhân luật là giai đoạn quan trọng giúp người học xây dựng kiến thức pháp lý có hệ thống, bao gồm pháp luật dân sự, hình sự, hành chính, thương mại và các lĩnh vực pháp luật cơ bản khác.
Vì vậy, Điều 7 Luật Luật sư (sửa đổi) tiếp tục duy trì yêu cầu có bằng cử nhân luật, trừ trường hợp ngoại lệ được pháp luật quy định.
Điều này đồng nghĩa với việc người có bằng thạc sĩ hoặc tiến sĩ luật nhưng không có bằng cử nhân luật không đương nhiên đáp ứng tiêu chuẩn trình độ để trở thành luật sư.
Công nhận ngoại lệ đối với một số bằng luật sau đại học ở nước ngoài
Mặc dù tiếp tục duy trì yêu cầu về bằng cử nhân luật, Luật Luật sư (sửa đổi) vẫn mở ra cơ chế ngoại lệ đối với một số trường hợp có bằng luật sau đại học tại quốc gia không tổ chức đào tạo cử nhân luật theo mô hình thông thường.
Điển hình là chương trình Juris Doctor (JD) tại Mỹ hoặc Canada.
Đây là chương trình đào tạo luật chuyên sâu dành cho người đã tốt nghiệp đại học, có thể xuất thân từ ngành học khác trước khi theo đuổi nghề luật.
Việc cho phép xem xét những trường hợp này nhằm phù hợp với sự khác biệt giữa các hệ thống giáo dục pháp luật trên thế giới, đồng thời tạo điều kiện thu hút nguồn nhân lực có kiến thức và kinh nghiệm pháp lý quốc tế.
Tuy nhiên, việc sở hữu bằng JD hoặc bằng luật sau đại học không đồng nghĩa đương nhiên được hành nghề luật sư tại Việt Nam.
Người thuộc diện ngoại lệ vẫn phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện về đào tạo nghề, tập sự và đánh giá năng lực theo quy định.
Người thuộc diện ngoại lệ vẫn phải đào tạo 12 tháng, tập sự 12 tháng và dự kỳ thi quốc gia
Để bảo đảm chất lượng đội ngũ luật sư, Luật quy định người được xem xét theo cơ chế ngoại lệ về bằng cấp không được miễn, giảm thời gian đào tạo nghề và tập sự.
Cụ thể, người thuộc diện này phải hoàn thành:
-
12 tháng đào tạo nghề luật sư.
-
12 tháng tập sự hành nghề luật sư.
-
Đạt yêu cầu tại kỳ thi quốc gia về luật sư.
Bên cạnh đó, người muốn trở thành luật sư phải đáp ứng các tiêu chuẩn chung như là công dân Việt Nam, tuân thủ Hiến pháp và pháp luật, có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt, liêm chính, trung thực và kiên quyết bảo vệ công lý.
Quy định này thể hiện định hướng thống nhất về chất lượng đầu vào, bảo đảm những người được công nhận đủ tiêu chuẩn trở thành luật sư phải đáp ứng yêu cầu về kiến thức pháp luật, kỹ năng nghề nghiệp và đạo đức hành nghề.
Thay kiểm tra kết quả tập sự bằng kỳ thi quốc gia về luật sư
Một trong những thay đổi quan trọng nhất của Luật Luật sư (sửa đổi) là việc tổ chức kỳ thi quốc gia về luật sư theo Điều 10.
Theo quy định hiện hành trước thời điểm Luật mới có hiệu lực, người muốn trở thành luật sư phải trải qua quá trình đào tạo nghề, tập sự hành nghề và kiểm tra kết quả tập sự, sau đó thực hiện thủ tục đề nghị cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư.
Từ ngày 01/3/2027, cơ chế đánh giá được thay đổi theo hướng tổ chức kỳ thi quốc gia, gắn kết quả đánh giá năng lực với việc cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư.
Kỳ thi không chỉ kiểm tra kiến thức và kỹ năng đã được tích lũy trong thời gian tập sự mà còn đánh giá toàn diện các nội dung:
-
Nhận thức chính trị.
-
Kiến thức pháp luật.
-
Đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư.
-
Kỹ năng hành nghề luật sư.
Như vậy, việc bỏ cơ chế kiểm tra kết quả tập sự không có nghĩa người muốn trở thành luật sư được miễn thi. Thay vào đó, kỳ kiểm tra được thay thế bằng kỳ thi quốc gia với phạm vi đánh giá rộng hơn.
Rút gọn quy trình trở thành luật sư từ 4 bước xuống còn 2 bước
Cùng với việc tổ chức kỳ thi quốc gia, Luật mới hướng đến đơn giản hóa thủ tục hành chính trong quá trình gia nhập nghề luật sư.
Theo mô hình được thông qua, hai nhóm thủ tục được hợp nhất:
Gia nhập Đoàn Luật sư và đăng ký tập sự
Thay vì thực hiện thành hai thủ tục riêng, người đủ điều kiện thực hiện thủ tục gia nhập Đoàn Luật sư để tập sự hành nghề luật sư.
Kiểm tra kết quả tập sự và cấp Chứng chỉ hành nghề
Hai thủ tục được tổ chức lại thông qua cơ chế kỳ thi quốc gia về luật sư, gắn việc đánh giá năng lực với cấp Chứng chỉ hành nghề.
Việc rút gọn quy trình được kỳ vọng giúp giảm thời gian, chi phí thực hiện thủ tục và bảo đảm sự thống nhất trong công tác đánh giá năng lực nghề nghiệp trên phạm vi toàn quốc.
Hội đồng tuyển chọn luật sư do Bộ trưởng Bộ Tư pháp thành lập
Theo Điều 10 Luật Luật sư (sửa đổi), kỳ thi quốc gia được tổ chức bởi Hội đồng tuyển chọn luật sư do Bộ trưởng Bộ Tư pháp thành lập.
Thành phần Hội đồng gồm:
-
Đại diện lãnh đạo Bộ Tư pháp giữ chức Chủ tịch Hội đồng.
-
Đại diện Thường trực Liên đoàn Luật sư Việt Nam giữ chức Phó Chủ tịch thường trực.
-
Đại diện cơ quan tiến hành tố tụng.
-
Đại diện cơ sở đào tạo nghề luật sư.
-
Đại diện tổ chức xã hội – nghề nghiệp luật sư.
-
Các chuyên gia và luật sư.
Cơ chế tổ chức kỳ thi thông qua Hội đồng có sự tham gia của nhiều cơ quan, tổ chức được thiết kế nhằm bảo đảm tính thống nhất và khách quan trong việc đánh giá người muốn gia nhập nghề luật sư.
Đồng thời, Liên đoàn Luật sư Việt Nam tiếp tục tham gia với vai trò quan trọng trong quá trình tuyển chọn và phát triển đội ngũ luật sư.
Người được miễn tập sự hành nghề luật sư có phải tham gia kỳ thi quốc gia không?
Luật Luật sư (sửa đổi) quy định cơ chế riêng đối với người được miễn tập sự hành nghề luật sư.
Theo đó, người thuộc diện được miễn tập sự và đáp ứng các điều kiện tương ứng không phải tham gia kỳ thi quốc gia theo cơ chế áp dụng đối với người phải tập sự.
Thay vào đó, Hội đồng tuyển chọn luật sư thực hiện việc đánh giá hồ sơ để xác định người đề nghị có đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn, điều kiện trở thành luật sư hay không.
Như vậy, miễn tập sự không đồng nghĩa với việc đương nhiên được cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư.
Người thuộc diện này vẫn phải được xem xét, đánh giá theo quy định pháp luật.
Hoàn thiện quy định đối với luật sư tập sự và hoạt động hành nghề
Bên cạnh những thay đổi về tiêu chuẩn và kỳ thi quốc gia, Luật Luật sư (sửa đổi) còn bổ sung quy định về luật sư tập sự.
Theo định hướng của các quy định được thông qua, luật sư tập sự được tham gia hoạt động nghề nghiệp trong phạm vi pháp luật cho phép và dưới sự hướng dẫn, giám sát của luật sư hướng dẫn.
Người tập sự không được độc lập thực hiện hoạt động tố tụng với tư cách luật sư, tự ký hợp đồng dịch vụ pháp lý hoặc trực tiếp nhận thù lao từ khách hàng trái quy định.
Việc hoàn thiện địa vị pháp lý và phạm vi công việc của luật sư tập sự nhằm tăng cường trách nhiệm hướng dẫn, giám sát và bảo đảm quyền lợi của khách hàng.
Đồng thời, Luật tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu tuân thủ đạo đức, ứng xử nghề nghiệp, tính độc lập, trung thực và trách nhiệm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng.
Tăng cường trách nhiệm tự quản và giám sát tổ chức nghề nghiệp luật sư
Luật Luật sư (sửa đổi) tiếp tục hoàn thiện cơ chế kết hợp giữa quản lý nhà nước và hoạt động tự quản của tổ chức xã hội – nghề nghiệp luật sư.
Đáng chú ý, quy định về giải quyết khiếu nại trong hoạt động kỷ luật luật sư được chỉnh lý theo hướng xác định quyết định giải quyết khiếu nại của Ban Thường vụ Liên đoàn Luật sư Việt Nam là quyết định cuối cùng trong nội bộ tổ chức xã hội – nghề nghiệp.
Điều này cần được phân biệt với quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp theo pháp luật tố tụng.
Bên cạnh đó, Luật quy định vai trò giám sát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đối với tổ chức xã hội – nghề nghiệp của luật sư theo phạm vi luật định.
Các nội dung sửa đổi hướng đến nâng cao trách nhiệm quản lý, bảo đảm kỷ luật nghề nghiệp và phát huy vai trò tự quản của đội ngũ luật sư.
Luật Luật sư (sửa đổi) có hiệu lực từ ngày 01/3/2027
Luật Luật sư (sửa đổi) chính thức có hiệu lực từ ngày 01/3/2027.
Đối với sinh viên luật, người đang tham gia đào tạo nghề luật sư và người có dự định tập sự hành nghề, đây là mốc thời gian quan trọng cần lưu ý khi xây dựng kế hoạch phát triển nghề nghiệp.
Đặc biệt, những người dự kiến tham gia kỳ kiểm tra kết quả tập sự hoặc đề nghị cấp Chứng chỉ hành nghề trong giai đoạn chuyển tiếp cần theo dõi quy định áp dụng đối với hồ sơ và quá trình đào tạo, tập sự của mình.
Các tổ chức hành nghề luật sư, Đoàn Luật sư và cơ sở đào tạo nghề cũng cần chuẩn bị những điều kiện cần thiết để triển khai cơ chế tuyển chọn mới.
Hướng đến nâng cao chất lượng đội ngũ luật sư Việt Nam
Việc Quốc hội thông qua Luật Luật sư (sửa đổi) đánh dấu bước điều chỉnh quan trọng đối với hoạt động đào tạo, tuyển chọn và hành nghề luật sư tại Việt Nam.
Điểm đáng chú ý của lần sửa đổi này không chỉ nằm ở việc thay kỳ kiểm tra kết quả tập sự bằng kỳ thi quốc gia mà còn ở yêu cầu đánh giá toàn diện năng lực, đạo đức và trách nhiệm nghề nghiệp của người muốn trở thành luật sư.
Việc duy trì tiêu chuẩn bằng cử nhân luật, mở ra ngoại lệ có kiểm soát đối với một số chương trình đào tạo luật ở nước ngoài và đơn giản hóa thủ tục được kỳ vọng góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ luật sư.
Từ ngày 01/3/2027, cơ chế tuyển chọn luật sư sẽ có những thay đổi đáng kể, hướng đến chuẩn hóa năng lực hành nghề, nâng cao trách nhiệm nghề nghiệp và tăng cường chất lượng dịch vụ pháp lý phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Nguồn: LH Legal – Xem bài viết gốc