Hợp tác kinh doanh với người thân: Vì sao cần thỏa thuận rõ ràng ngay từ đầu?
Vì sao kinh doanh cùng người thân vẫn có thể phát sinh tranh chấp?
Trong các doanh nghiệp gia đình, việc phân công công việc và chia sẻ lợi ích đôi khi được quyết định dựa trên vai vế, tình cảm hoặc sự tín nhiệm.
Một người đóng góp vốn, người khác trực tiếp điều hành và một thành viên khác phụ trách khách hàng, nhưng không xác định rõ tỷ lệ quyền lợi của từng người.
Khi doanh nghiệp tạo ra lợi nhuận, sự thiếu rõ ràng có thể chưa bộc lộ.
Tuy nhiên, nếu hoạt động kinh doanh thua lỗ, một thành viên muốn rút vốn hoặc phát sinh bất đồng về điều hành, các bên có thể đưa ra những yêu cầu trái ngược.
Đặc biệt, tranh chấp trong gia đình thường không chỉ ảnh hưởng đến tài sản mà còn có thể tác động đến quan hệ giữa nhiều thế hệ.
Những thỏa thuận quan trọng cần có trước khi hợp tác
Xác định rõ vốn góp của từng người
Các bên cần thống nhất số vốn, loại tài sản góp vốn, thời điểm góp và cách thức chứng minh việc hoàn thành nghĩa vụ.
Theo Điều 34 Luật Doanh nghiệp 2020, được sửa đổi, bổ sung, tài sản góp vốn có thể bao gồm tiền, vàng, quyền sử dụng đất, quyền sở hữu trí tuệ và tài sản khác có thể định giá bằng đồng Việt Nam.
Tùy loại hình doanh nghiệp và tài sản góp vốn, các bên cần thực hiện thủ tục chuyển quyền sở hữu hoặc giao nhận tài sản theo quy định.
Không nên chỉ căn cứ vào việc một thành viên đã chuyển tiền để mặc nhiên xác định người đó sở hữu tỷ lệ vốn góp tương ứng trong doanh nghiệp.
Quy định quyền quản lý và quyết định
Một người góp nhiều vốn chưa chắc là người trực tiếp điều hành doanh nghiệp.
Ngược lại, người điều hành không đương nhiên có quyền quyết định mọi vấn đề về tài sản hoặc lợi nhuận.
Các bên nên xác định rõ ai có quyền ký hợp đồng, quản lý tài khoản, thực hiện giao dịch có giá trị lớn và quyết định phương án đầu tư.
Đối với những quyết định đặc biệt quan trọng, cần có cơ chế phê duyệt phù hợp với loại hình doanh nghiệp.
Thỏa thuận phân chia lợi nhuận và chịu rủi ro
Các bên cần phân biệt tiền lương, thù lao quản lý, lợi nhuận và quyền phân chia tài sản.
Một thành viên trực tiếp làm việc có thể được trả lương hoặc thù lao theo thỏa thuận. Quyền hưởng lợi nhuận từ phần vốn góp lại phải căn cứ vào loại hình doanh nghiệp, điều lệ và quy định pháp luật.
Nếu không tách bạch những khoản này, tranh chấp rất dễ phát sinh khi việc kinh doanh bắt đầu tạo ra doanh thu lớn.
Xác định cơ chế rút vốn và chấm dứt hợp tác
Khi bắt đầu kinh doanh, các bên thường tập trung vào cơ hội thành công mà ít nghĩ đến khả năng một người muốn rút lui.
Tuy nhiên, cần dự liệu trước những tình huống như thành viên muốn chuyển nhượng phần vốn, không còn khả năng tiếp tục công việc hoặc phát sinh bất đồng nghiêm trọng.
Việc rút vốn, chuyển nhượng vốn và thanh toán quyền lợi phải tuân thủ quy định tương ứng của pháp luật và thỏa thuận hợp pháp.
Những sai lầm phổ biến trong kinh doanh gia đình
Một số sai lầm có thể gây hậu quả đáng kể:
- Góp vốn nhưng không có chứng từ rõ ràng.
- Để một người đứng tên toàn bộ doanh nghiệp mà không xác định quyền lợi của những người góp tiền.
- Sử dụng tài khoản cá nhân để thu, chi tiền của doanh nghiệp mà không quản lý minh bạch.
- Không phân biệt tài sản công ty với tài sản của thành viên gia đình.
- Không có quy định về quyền tiếp cận sổ sách và báo cáo tài chính.
- Cho phép người thân tự ý sử dụng tài sản kinh doanh vì quan hệ gia đình.
Đặc biệt, việc để một người đứng tên tài sản hoặc phần vốn góp thay cho nhiều người có thể làm phát sinh tranh chấp phức tạp về quyền sở hữu.
Thỏa thuận miệng giữa người thân có được pháp luật bảo vệ không?
Theo Điều 119 Bộ luật Dân sự 2015, giao dịch dân sự có thể được thể hiện bằng lời nói, văn bản hoặc hành vi cụ thể, trừ trường hợp pháp luật yêu cầu hình thức nhất định.
Tuy nhiên, đối với hoạt động góp vốn, thành lập doanh nghiệp, chuyển nhượng phần vốn hoặc quyền sử dụng đất, các bên phải tuân thủ những quy định chuyên ngành có liên quan.
Vì vậy, không thể mặc nhiên sử dụng một thỏa thuận miệng để thay thế những thủ tục pháp lý bắt buộc.
Ngay cả khi thỏa thuận bằng lời nói có hiệu lực, việc chứng minh nội dung giao dịch khi phát sinh tranh chấp vẫn có thể rất khó khăn.
Làm thế nào để bảo vệ cả tài sản và tình cảm gia đình?
Một phương án hợp tác phù hợp cần bảo đảm các nguyên tắc minh bạch, công bằng và có khả năng thực hiện.
Các bên nên xây dựng thỏa thuận bằng văn bản, xác định cơ chế quản lý tài chính, phân chia lợi ích và giải quyết bất đồng.
Đối với doanh nghiệp gia đình có quy mô lớn, có thể cần xây dựng thêm quy chế nội bộ, cơ chế kiểm soát giao dịch với người có liên quan và phương án chuyển giao quyền quản lý.
Việc yêu cầu người thân ký hợp đồng không nên được xem là biểu hiện của sự thiếu tin tưởng. Đây là cách xác định trách nhiệm để hạn chế hiểu lầm về sau.
Luật sư hỗ trợ hợp tác kinh doanh giữa các thành viên gia đình
LH Legal hỗ trợ tư vấn cấu trúc góp vốn, soạn thảo thỏa thuận hợp tác, điều lệ doanh nghiệp, cơ chế quản trị và giải quyết tranh chấp phát sinh trong hoạt động kinh doanh gia đình.
Đối với doanh nghiệp có nhiều thành viên cùng sở hữu tài sản, việc xây dựng một cơ chế pháp lý rõ ràng ngay từ đầu có thể góp phần bảo vệ cả lợi ích kinh tế lẫn sự ổn định của các mối quan hệ.
Một hoạt động kinh doanh bền vững không chỉ cần sự tin tưởng mà còn cần những nguyên tắc đủ rõ để mỗi người hiểu và thực hiện đúng trách nhiệm của mình.
Nếu có bất kỳ thắc mắc hay cần tư vấn pháp luật vui lòng liên hệ chúng tôi qua các hình thức sau:
Hotline Luật sư tư vấn trực tiếp: 1900 2929 01
Nhập thông tin đăng ký tư vấn luật tại đây: https://luatsulh.com/dang-ky-tu-van.html
Liên hệ đặt lịch hẹn qua zalo số: 0903 796 830
Website: https://luatsulh.com/
Văn phòng: Hồ Chí Minh | Hà Nội | Khánh Hòa
Theo dõi Công ty Luật LH Legal tại:
Website: https://luatsulh.com/
Facebook: Luật sư LH Legal
Youtube: Luật sư LH Legal
Kênh Tiktok Luật sư Hoà: Luật sư Hoà (LH Legal)
Kênh Tiktok Công ty: Luật sư LH Legal
Kênh Tiktok Luật sư Hình sự: Luật sư Hình sự
|
|
|
Nguồn: LH Legal – Xem bài viết gốc
