Chi phí không có hóa đơn có được tính vào chi phí hợp lý khi tính thuế TNDN năm 2026?

Chi phí không có hóa đơn có được tính vào chi phí hợp lý khi tính thuế TNDN năm 2026?

Nội dung

Chi phí hợp lý và chi phí được trừ có giống nhau không?

Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp sử dụng thuật ngữ “chi phí hợp lý” để chỉ khoản chi được chấp nhận khi tính thuế TNDN.

Tuy nhiên, thuật ngữ pháp lý cần sử dụng là chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế.

Theo Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP, một khoản chi phải đáp ứng các điều kiện pháp luật để được trừ.

Vì vậy, việc doanh nghiệp thực tế đã chi tiền chưa đủ để kết luận khoản chi được chấp nhận khi tính thuế.

Không có hóa đơn có được tính vào chi phí được trừ không?

Có thể, nhưng chỉ trong những trường hợp đáp ứng điều kiện pháp luật.

Nghị định 320/2025/NĐ-CP quy định một số trường hợp mua hàng hóa, dịch vụ mà doanh nghiệp được sử dụng bảng kê thu mua và chứng từ liên quan thay vì hóa đơn thông thường.

Tuy nhiên, ngoại lệ này không áp dụng cho mọi giao dịch không có hóa đơn.

Nếu người bán thuộc diện phải lập hóa đơn nhưng không thực hiện, doanh nghiệp không thể tự lập bảng kê để mặc nhiên thay thế nghĩa vụ hóa đơn.

Những trường hợp được sử dụng bảng kê thu mua

Theo điểm b khoản 1 Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP, một số trường hợp được áp dụng cơ chế bảng kê gồm:

Mua nông sản, lâm sản, thủy sản của người sản xuất trực tiếp

Ví dụ, doanh nghiệp thu mua nông sản từ người trực tiếp sản xuất.

Nếu thuộc trường hợp pháp luật quy định và có đầy đủ bảng kê, chứng từ, khoản chi có thể được xem xét là chi phí được trừ.

Tuy nhiên, cần phân biệt người trực tiếp sản xuất với thương nhân mua hàng để bán lại.

Mua sản phẩm thủ công từ người sản xuất trực tiếp

Một số sản phẩm thủ công làm từ nguyên liệu tự nhiên thuộc nhóm được pháp luật quy định có thể áp dụng cơ chế chứng từ đặc thù.

Việc áp dụng phụ thuộc vào loại sản phẩm và tư cách của người bán.

Mua phế liệu của người trực tiếp thu nhặt

Đối với trường hợp mua phế liệu từ người trực tiếp thu nhặt, doanh nghiệp cần đáp ứng điều kiện về bảng kê và chứng từ thanh toán.

Không nên áp dụng quy định này cho mọi giao dịch mua phế liệu từ doanh nghiệp hoặc tổ chức kinh doanh.

Mua đồ dùng, tài sản của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp bán ra

Ví dụ, doanh nghiệp mua một số tài sản đã qua sử dụng từ cá nhân.

Tùy bản chất giao dịch, có thể áp dụng cơ chế chứng từ đặc thù nếu đáp ứng điều kiện pháp luật.

Tuy nhiên, việc chuyển nhượng những tài sản có đăng ký quyền sở hữu hoặc chịu quy định chuyên ngành có thể cần hồ sơ bổ sung.

Mua hàng hóa, dịch vụ của cá nhân, hộ kinh doanh dưới ngưỡng doanh thu chịu thuế GTGT

Pháp luật cũng quy định trường hợp mua hàng hóa, dịch vụ của cá nhân, hộ kinh doanh thuộc diện đáp ứng điều kiện doanh thu và những yêu cầu khác.

Doanh nghiệp cần xác minh đúng điều kiện của người bán, không nên chỉ dựa vào lời khẳng định rằng người bán có doanh thu thấp.

Bảng kê thu mua cần đáp ứng yêu cầu gì?

Theo Nghị định 320/2025/NĐ-CP, bảng kê thu mua phải được người đại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền của doanh nghiệp ký và chịu trách nhiệm.

Đồng thời, doanh nghiệp phải có chứng từ chi trả tiền theo quy định pháp luật.

Đối với giá trị mua hàng hóa, dịch vụ trong ngày của từng hộ, cá nhân từ 5 triệu đồng trở lên thuộc trường hợp áp dụng, phải thanh toán không dùng tiền mặt.

Do đó, việc lập bảng kê không có nghĩa doanh nghiệp được bỏ qua chứng từ thanh toán.

Có bảng kê thì có được khấu trừ thuế GTGT đầu vào không?

Không thể đồng nhất điều kiện tính chi phí được trừ khi tính thuế TNDN với điều kiện khấu trừ thuế GTGT.

Bảng kê thu mua có thể là căn cứ xác định chi phí TNDN trong những trường hợp pháp luật quy định.

Tuy nhiên, bảng kê không đương nhiên là hóa đơn GTGT để doanh nghiệp thực hiện khấu trừ thuế đầu vào.

Muốn được khấu trừ thuế GTGT, doanh nghiệp phải đáp ứng các điều kiện riêng theo Luật Thuế GTGT và Nghị định 181/2025/NĐ-CP.

Mua dịch vụ từ cá nhân không có hóa đơn thì xử lý thế nào?

Trước tiên, doanh nghiệp phải xác định cá nhân cung cấp dịch vụ với tư cách gì.

Nếu cá nhân hoạt động kinh doanh, cần kiểm tra nghĩa vụ thuế, hóa đơn và các điều kiện áp dụng.

Nếu khoản chi là tiền lương, tiền công hoặc thù lao theo một quan hệ pháp lý khác, có thể phải áp dụng cơ chế chứng từ và khấu trừ thuế tương ứng.

Không nên mặc nhiên coi mọi khoản thanh toán cho cá nhân là khoản mua dịch vụ được lập bảng kê.

Hậu quả nếu doanh nghiệp tính chi phí không có chứng từ hợp lệ

Nếu khoản chi không đáp ứng điều kiện được trừ, cơ quan thuế có thể yêu cầu doanh nghiệp điều chỉnh khi xác định thu nhập chịu thuế.

Việc điều chỉnh có thể làm tăng số thuế TNDN phải nộp.

Nếu trước đó doanh nghiệp đã kê khai thiếu thuế, có thể phát sinh tiền chậm nộp và trách nhiệm xử phạt theo quy định.

LH Legal hỗ trợ rà soát chi phí không có hóa đơn

LH Legal hỗ trợ doanh nghiệp đánh giá điều kiện pháp lý của giao dịch không có hóa đơn, kiểm tra chứng từ thu mua và tư vấn xử lý các khoản chi bị cơ quan thuế loại trừ.

Việc có thể tính một khoản chi không có hóa đơn vào chi phí được trừ hay không phải căn cứ vào đúng bản chất giao dịch và điều kiện pháp luật, không chỉ dựa trên việc doanh nghiệp đã thanh toán thực tế.

Nếu có bất kỳ thắc mắc hay cần tư vấn pháp luật vui lòng liên hệ chúng tôi qua các hình thức sau:

Hotline Luật sư tư vấn trực tiếp: 1900 2929 01

Nhập thông tin đăng ký tư vấn luật tại đây: https://luatsulh.com/dang-ky-tu-van.html

Liên hệ đặt lịch hẹn qua zalo số: 0903 796 830

Website: https://luatsulh.com/

Văn phòng: Hồ Chí Minh | Hà Nội | Khánh Hòa

Theo dõi Công ty Luật LH Legal tại:

Website: https://luatsulh.com/

Facebook: Luật sư LH Legal

Youtube: Luật sư LH Legal

Kênh Tiktok Luật sư Hoà: Luật sư Hoà (LH Legal)

Kênh Tiktok Công ty: Luật sư LH Legal

Kênh Tiktok Luật sư Hình sự: Luật sư Hình sự