Mới đây, Bộ Quốc phòng đã có văn bản trả lời kiến nghị của cử tri tỉnh Quảng Trị (trước đây thuộc Quảng Bình) liên quan đến việc chuyển đổi hình thức học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh (GDQP-AN) cho sinh viên thành khóa huấn luyện quân sự ngắn hạn, qua đó được miễn nghĩa vụ quân sự sau khi tốt nghiệp.
Đề xuất biến môn học thành khóa huấn luyện quân sự rút gọn
Theo kiến nghị gửi đến Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội khóa XV, cử tri đề xuất thay đổi chương trình học GDQP-AN hiện hành – vốn mang tính lý thuyết – bằng một khóa huấn luyện quân sự kéo dài từ 9 tháng đến 1 năm cho sinh viên. Sau khi hoàn tất chương trình, sinh viên sẽ được miễn gọi nhập ngũ.
Cử tri cũng kiến nghị nên tạm hoãn nghĩa vụ quân sự đối với thanh niên tốt nghiệp THPT có nguyện vọng đi lao động ở nước ngoài hoặc lập nghiệp trong nước, với điều kiện phải cam kết thực hiện nghĩa vụ quân sự trước 25 tuổi. Đồng thời, đề xuất bổ sung các chế tài nghiêm khắc hơn để xử lý hành vi trốn tránh nghĩa vụ.
Bộ Quốc phòng: “Không phù hợp với quy định và thực tiễn”
Phản hồi kiến nghị, Bộ Quốc phòng dẫn Điều 12 Luật GDQP-AN năm 2013, khẳng định rằng mục tiêu của môn học này là trang bị cho người học kiến thức cơ bản về quốc phòng, an ninh, hiểu rõ quan điểm, đường lối của Đảng và Nhà nước, đồng thời rèn luyện kỹ năng quân sự cần thiết để sẵn sàng bảo vệ Tổ quốc.
Liên quan đến nghĩa vụ quân sự, Bộ Quốc phòng viện dẫn Điều 45 Hiến pháp 2013 – xác định bảo vệ Tổ quốc là “nghĩa vụ thiêng liêng và quyền cao quý của công dân”, cùng với Luật Nghĩa vụ quân sự 2015, trong đó nêu rõ đây là nghĩa vụ vẻ vang của mỗi công dân Việt Nam.
Bộ cũng nhấn mạnh, pháp luật hiện hành chỉ cho phép tạm hoãn nghĩa vụ quân sự trong một số trường hợp cụ thể, như đang học đại học chính quy, nuôi dưỡng người thân mất khả năng lao động, hoặc có hoàn cảnh khó khăn đặc biệt. Đề xuất tạm hoãn vì lý do đi lao động nước ngoài hoặc sản xuất kinh doanh là không có trong luật.
Ngoài ra, hành vi trốn tránh nghĩa vụ quân sự hiện đã được quy định xử lý nghiêm theo Điều 59 Luật Nghĩa vụ quân sự và Bộ luật Hình sự năm 2015, với các hình thức xử phạt từ kỷ luật, xử phạt hành chính đến truy cứu trách nhiệm hình sự.
Tỷ lệ hoãn nhập ngũ đã cao, khó mở rộng thêm
Bộ Quốc phòng cũng cho biết, tỷ lệ công dân được tạm hoãn gọi nhập ngũ hiện nay đã ở mức hơn 55% trên toàn quốc, riêng tỉnh Quảng Bình (trước đây) đạt tới 64%. Nếu tiếp tục mở rộng diện được hoãn hoặc miễn, sẽ gây khó khăn cho công tác tuyển quân, làm tăng thủ tục hành chính, tạo kẽ hở cho việc lách luật và gây mất công bằng trong xã hội.
Từ những phân tích trên, Bộ Quốc phòng kết luận rằng việc chuyển đổi môn GDQP-AN thành khóa huấn luyện quân sự rút gọn để miễn nghĩa vụ sau tốt nghiệp là không phù hợp với quy định pháp luật cũng như tình hình thực tế hiện nay.
