Quản lý vòng đời hệ thống trí tuệ nhân tạo trong lĩnh vực ngân hàng từ ngày 15/11/2026 được quy định thế nào?

Quản lý vòng đời hệ thống trí tuệ nhân tạo trong lĩnh vực ngân hàng từ ngày 15/11/2026 được quy định thế nào?

Nội dung

Quản lý vòng đời hệ thống trí tuệ nhân tạo trong lĩnh vực ngân hàng được quy định thế nào?

Căn cứ Điều 15 Thông tư 53/2026/TT-NHNN, đơn vị ứng dụng AI phải thiết lập, thực hiện và duy trì việc quản lý rủi ro trong suốt vòng đời hệ thống, trong phạm vi trách nhiệm và khả năng kiểm soát của mình.

Việc quản lý được thực hiện theo các giai đoạn sau:

Thứ nhất, giai đoạn thiết kế và phát triển hệ thống AI

Đơn vị phải thực hiện các yêu cầu:

Nhận dạng, phân tích những rủi ro đã biết và rủi ro có thể dự đoán trước, có khả năng ảnh hưởng đến hoạt động nghiệp vụ, quyền lợi khách hàng và an ninh mạng.
Thực hiện quản trị dữ liệu huấn luyện theo điểm a khoản 3 Điều 7 Thông tư 53/2026/TT-NHNN.
Tích hợp các yêu cầu về an ninh mạng, cơ chế giám sát, kiểm soát và khả năng can thiệp của con người ngay từ giai đoạn thiết kế.

Như vậy, việc kiểm soát rủi ro phải được thực hiện ngay từ khi xây dựng hệ thống, thay vì chỉ tiến hành sau khi AI được đưa vào sử dụng.

Thứ hai, giai đoạn kiểm thử hệ thống AI

Trước khi đưa hệ thống vào sử dụng, đơn vị phải:

Kiểm tra, đánh giá an ninh mạng theo khoản 1 Điều 6 Thông tư 53/2026/TT-NHNN.
Kiểm tra, đánh giá mô hình AI theo Điều 16 Thông tư 53/2026/TT-NHNN.

Các hoạt động kiểm thử nhằm xác định mức độ an toàn, độ chính xác và khả năng đáp ứng yêu cầu nghiệp vụ của hệ thống.

Thứ ba, giai đoạn triển khai và vận hành hệ thống AI

Trong quá trình triển khai và vận hành, đơn vị phải:

Giám sát hiệu năng và hành vi của hệ thống AI theo khoản 2 Điều 6 Thông tư 53/2026/TT-NHNN.
Xây dựng quy trình báo cáo và xử lý các sự cố nghiêm trọng.
Khi có thay đổi đáng kể đối với hệ thống AI, xem xét thực hiện lại quy trình đánh giá rủi ro, kiểm tra và đánh giá an ninh mạng tương tự như khi triển khai mới.

Quy định này nhằm hạn chế nguy cơ hệ thống phát sinh sai lệch, suy giảm chất lượng hoặc xuất hiện lỗ hổng bảo mật trong quá trình hoạt động.

Thứ tư, giai đoạn ngừng hoạt động hệ thống AI

Khi hệ thống AI ngừng hoạt động, đơn vị phải thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn, bao gồm:

Lưu trữ hồ sơ, tài liệu cần thiết phục vụ kiểm toán theo quy định pháp luật, trong đó có tài liệu thiết kế, hồ sơ đáp ứng điều kiện vận hành và hồ sơ kỹ thuật của hệ thống AI có rủi ro cao.
Thực hiện quy trình ngừng hoạt động an toàn, bao gồm xóa sau khi đã đáp ứng nghĩa vụ lưu trữ dữ liệu, vô hiệu hóa an toàn hoặc cô lập dữ liệu, mô hình, cấu hình và các thành phần liên quan.
Đối với dữ liệu huấn luyện và tham số mô hình do bên thứ ba quản lý, phải có cơ chế phối hợp, yêu cầu xử lý và lưu trữ hồ sơ theo thỏa thuận hợp đồng.

Các biện pháp này nhằm ngăn ngừa nguy cơ rò rỉ dữ liệu hoặc khôi phục hệ thống trái phép sau khi ngừng sử dụng.

Hệ thống AI trong ngân hàng phải đáp ứng điều kiện gì trước khi vận hành?

Căn cứ Điều 22 Thông tư 53/2026/TT-NHNN, trước khi đưa hệ thống AI vào vận hành chính thức, đơn vị phải lập hồ sơ và báo cáo cấp có thẩm quyền để quyết định việc triển khai.

Hồ sơ bao gồm các tài liệu liên quan đến:

Phân loại mức độ rủi ro của hệ thống AI.
Kết quả kiểm tra, đánh giá an ninh mạng và mô hình.
Kết quả đánh giá tác động và đánh giá sự phù hợp đối với hệ thống AI có rủi ro cao.
Kế hoạch vận hành an toàn, giám sát, duy trì hoạt động liên tục và ứng phó sự cố.
Kết quả đánh giá điều kiện triển khai hệ thống AI ra quyết định trong hoạt động nghiệp vụ.
Nguồn nhân lực triển khai, quản lý hệ thống AI.
Điều kiện dừng và khôi phục hệ thống.

Bên cạnh đó, đơn vị phải thiết lập các tiêu chí đánh giá trước khi vận hành, tối thiểu gồm độ chính xác, độ tin cậy của mô hình, hiệu năng hệ thống và kết quả kiểm tra an ninh mạng.

Ngân hàng có phải chịu trách nhiệm khi hệ thống AI xảy ra sự cố không?

Theo khoản 3 Điều 3 Thông tư 53/2026/TT-NHNN, trí tuệ nhân tạo không thay thế thẩm quyền và trách nhiệm của con người.

Theo đó, đơn vị ứng dụng AI phải chịu trách nhiệm trước pháp luật và khách hàng đối với các quyết định hoặc kết quả hỗ trợ ra quyết định của hệ thống AI mà đơn vị sử dụng để cung cấp dịch vụ.

Đặc biệt, đơn vị không được viện dẫn đặc tính kỹ thuật, tính tự chủ của hệ thống AI hoặc kết quả do bên thứ ba cung cấp để từ chối, miễn trừ hoặc giảm nhẹ trách nhiệm pháp lý, trách nhiệm quản lý và trách nhiệm bồi thường thiệt hại, trừ trường hợp được miễn trừ theo quy định pháp luật.

Như vậy, việc sử dụng AI hoặc thuê bên thứ ba cung cấp hệ thống AI không đồng nghĩa ngân hàng được miễn trách nhiệm khi xảy ra sự cố gây thiệt hại cho khách hàng.

Quy định về quản lý vòng đời hệ thống AI có hiệu lực từ khi nào?

Theo Điều 23 Thông tư 53/2026/TT-NHNN, Thông tư có hiệu lực từ ngày 15/11/2026, trừ một số quy định có thời điểm áp dụng riêng.

Trong đó:

Điều 14 về khung quản lý rủi ro đối với ứng dụng hệ thống AI có hiệu lực từ ngày 01/01/2027.
Điểm b khoản 1 Điều 6 có hiệu lực từ ngày 01/09/2027.
Điều 21 về yêu cầu nguồn nhân lực có hiệu lực từ ngày 01/09/2027, ngoại trừ trường hợp đơn vị có hệ thống AI rủi ro cao.

Ngoài ra, theo Điều 24 Thông tư này, các hệ thống AI đã được đưa vào vận hành chính thức trước ngày 15/11/2026 phải tuân thủ các quy định tại Chương II, Chương III và Chương IV kể từ ngày 01/03/2027, có tính đến thời điểm hiệu lực riêng của từng quy định.

Như vậy, từ ngày 15/11/2026, việc quản lý vòng đời hệ thống AI trong lĩnh vực ngân hàng phải được thực hiện xuyên suốt từ thiết kế, phát triển, kiểm thử, triển khai, vận hành đến khi ngừng sử dụng. Các đơn vị ứng dụng AI cần chủ động xây dựng cơ chế kiểm soát rủi ro, giám sát hoạt động và bảo đảm an toàn dữ liệu nhằm đáp ứng yêu cầu pháp luật và bảo vệ quyền lợi khách hàng.

Nếu có bất kỳ thắc mắc hay cần tư vấn pháp luật vui lòng liên hệ chúng tôi qua các hình thức sau:

Hotline Luật sư tư vấn trực tiếp: 1900 2929 01

Nhập thông tin đăng ký tư vấn luật tại đây: https://luatsulh.com/dang-ky-tu-van.html

Liên hệ đặt lịch hẹn qua zalo số: 0903 796 830

Website: https://luatsulh.com/

Văn phòng: Hồ Chí Minh | Hà Nội | Khánh Hòa

Theo dõi Công ty Luật LH Legal tại:

Website: https://luatsulh.com/

Facebook: Luật sư LH Legal

Youtube: Luật sư LH Legal

Kênh Tiktok Luật sư Hoà: Luật sư Hoà (LH Legal)

Kênh Tiktok Công ty: Luật sư LH Legal

Kênh Tiktok Luật sư Hình sự: Luật sư Hình sự