
Một nội dung vi phạm có thể làm phát sinh trách nhiệm của nhiều chủ thể
Việc xác định trách nhiệm pháp lý đối với thông tin trên mạng phải dựa trên hành vi cụ thể của từng chủ thể.
Đối với một nội dung được lan truyền, có thể xuất hiện nhiều nhóm người tham gia như:
-
Người trực tiếp tạo lập nội dung.
-
Người đăng tải bài viết, video hoặc hình ảnh đầu tiên.
-
Người sao chép, chỉnh sửa rồi tiếp tục đăng tải.
-
Người chia sẻ kèm nội dung bình luận hoặc khẳng định thông tin.
-
Chủ tài khoản, trang cộng đồng hoặc nhóm cộng đồng có trách nhiệm quản lý nội dung.
-
Doanh nghiệp cung cấp nền tảng mạng xã hội.
Tuy nhiên, sự xuất hiện của nhiều chủ thể trong quá trình lan truyền không có nghĩa tất cả đều phải chịu trách nhiệm như nhau.
Pháp luật yêu cầu xác định hành vi, yếu tố lỗi, nghĩa vụ pháp lý và mức độ liên quan của từng cá nhân, tổ chức.
Người đăng thông tin đầu tiên phải chịu trách nhiệm gì?
Người trực tiếp đăng tải nội dung vi phạm có thể phải chịu trách nhiệm theo quy định về quản lý thông tin trên mạng.
Nếu thông tin là giả mạo, sai sự thật, vu khống hoặc xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác, hành vi có thể bị xử phạt hành chính theo Điều 95 Nghị định 174/2026/NĐ-CP.
Trường hợp hành vi đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm, trách nhiệm hình sự có thể được xem xét theo Bộ luật Hình sự.
Ngoài ra, nếu nội dung xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức, người đăng tải còn có thể phát sinh nghĩa vụ bồi thường thiệt hại.
Tuy nhiên, cần xác định đúng người thực tế thực hiện hành vi, nhất là khi tài khoản có nhiều người quản lý hoặc xảy ra trường hợp bị chiếm quyền sử dụng.
Người chia sẻ lại có phải chịu trách nhiệm cùng người đăng đầu tiên không?
Theo Điều 36 Nghị định 147/2024/NĐ-CP, người sử dụng mạng xã hội phải chịu trách nhiệm đối với nội dung do mình chia sẻ.
Do đó, việc một cá nhân chỉ sao chép, đăng lại hoặc chia sẻ bài viết không tự động loại trừ trách nhiệm pháp lý.
Ví dụ, một tài khoản đăng thông tin chưa được kiểm chứng rằng một cá nhân đã bị khởi tố. Một trang cộng đồng tiếp tục đăng lại với tiêu đề khẳng định người này đã phạm tội, dù chưa có kết luận của cơ quan có thẩm quyền.
Nếu thông tin được xác định là vi phạm và đáp ứng điều kiện xử lý, người quản lý trang đăng lại có thể bị xem xét trách nhiệm đối với chính hành vi của mình.
Tuy nhiên, cần phân biệt trách nhiệm độc lập của nhiều người với trách nhiệm đồng phạm trong một vụ án hình sự.
Việc cùng chia sẻ một nội dung chưa đủ để kết luận những người liên quan là đồng phạm. Để xác định đồng phạm phải có căn cứ chứng minh họ cố ý cùng thực hiện tội phạm theo Điều 17 Bộ luật Hình sự.
Quản trị viên nhóm Facebook có phải chịu trách nhiệm về bài đăng của thành viên?
Theo Điều 37 Nghị định 147/2024/NĐ-CP, chủ tài khoản, trang cộng đồng, nhóm cộng đồng và kênh nội dung có trách nhiệm quản lý nội dung đăng tải trên phạm vi thuộc quyền quản lý, bao gồm cả nội dung bình luận của người sử dụng.
Do đó, người quản trị nhóm hoặc fanpage cần có cơ chế kiểm soát nội dung phù hợp với tính chất hoạt động.
Ví dụ, một nhóm Facebook cho phép thành viên đăng bài tố cáo doanh nghiệp, công khai thông tin cá nhân hoặc chia sẻ những nội dung có dấu hiệu vi phạm.
Nếu người quản trị không thực hiện nghĩa vụ quản lý, xử lý nội dung theo quy định, trách nhiệm pháp lý có thể được xem xét căn cứ vào hành vi và nghĩa vụ cụ thể.
Tuy nhiên, không thể mặc nhiên kết luận quản trị viên phải chịu trách nhiệm hình sự đối với mọi nội dung do thành viên tự đăng tải.
Trách nhiệm hình sự chỉ được đặt ra khi có đầy đủ căn cứ về hành vi, lỗi và các dấu hiệu cấu thành tội phạm.
Nền tảng mạng xã hội có phải chịu trách nhiệm liên đới không?
Các doanh nghiệp cung cấp mạng xã hội có nghĩa vụ quản lý, tiếp nhận phản ánh và xử lý nội dung vi phạm theo Nghị định 147/2024/NĐ-CP.
Nếu không ngăn chặn, gỡ bỏ thông tin hoặc không thực hiện khóa tài khoản vi phạm theo yêu cầu hợp pháp, nền tảng có thể bị xử lý theo Nghị định 174/2026/NĐ-CP.
Tuy nhiên, cần phân biệt giữa nghĩa vụ quản lý của nền tảng với trách nhiệm của người trực tiếp tạo ra và chia sẻ nội dung vi phạm.
Không phải mọi trường hợp có nội dung sai sự thật xuất hiện trên mạng xã hội đều làm phát sinh trách nhiệm bồi thường hoặc trách nhiệm hình sự của nền tảng.
Ngược lại, nền tảng không thể viện dẫn hoàn toàn việc nội dung do người dùng tạo ra để từ chối thực hiện nghĩa vụ pháp luật.
Khi thông tin đã lan truyền rộng rãi, người bị ảnh hưởng cần làm gì?
Đối với cá nhân hoặc doanh nghiệp bị xâm phạm quyền lợi do nội dung trên mạng xã hội, việc thu thập và bảo toàn chứng cứ có ý nghĩa quan trọng.
Người bị ảnh hưởng nên:
-
Lưu giữ đường dẫn, hình ảnh, video và thời điểm nội dung xuất hiện.
-
Ghi nhận thông tin các tài khoản, trang hoặc nhóm đăng tải.
-
Thu thập tài liệu chứng minh nội dung sai sự thật hoặc xâm phạm quyền hợp pháp.
-
Yêu cầu người đăng tải và nền tảng gỡ bỏ, đính chính thông tin theo quy định.
-
Gửi kiến nghị, tố giác hoặc yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xử lý khi có căn cứ.
-
Xem xét yêu cầu bồi thường thiệt hại nếu phát sinh thiệt hại thực tế.
Đối với những trường hợp thông tin lan truyền nhanh, cần ưu tiên lưu giữ chứng cứ trước khi nội dung bị xóa hoặc chỉnh sửa.
Xác định trách nhiệm theo hành vi, không chỉ theo số lượt chia sẻ
Một bài viết có hàng nghìn lượt chia sẻ chưa đủ để xác định mức độ trách nhiệm pháp lý của từng người tham gia lan truyền.
Cơ quan có thẩm quyền phải xem xét ai là người tạo nội dung, ai trực tiếp phát tán, ai quản lý tài khoản và những hành vi nào thực sự vi phạm quy định pháp luật.
Đặc biệt, cần phân biệt việc đưa tin, phản ánh, bình luận có căn cứ với hành vi cố ý lan truyền thông tin sai sự thật, vu khống hoặc xúc phạm người khác.
Tóm lại, trách nhiệm pháp lý đối với nội dung vi phạm trên mạng xã hội không chỉ giới hạn ở người đăng tải ban đầu. Người chia sẻ, người quản lý trang cộng đồng và doanh nghiệp cung cấp nền tảng đều có những nghĩa vụ riêng. Tuy nhiên, việc xử lý phải căn cứ vào hành vi cụ thể và điều kiện luật định, không thể mặc nhiên quy trách nhiệm cho tất cả những người có liên quan đến quá trình lan truyền thông tin.
Nguồn: LH Legal – Xem bài viết gốc
